البتّه نمىدانيم تا چه اندازه اين نسبت صحيح است ! « 1 » در كتب تاريخ و ادبيات ، به قصص و حكايات جالبى برمىخوريم كه رفتار او را با ابو حنيفه روشن مىسازد و دلالت بر ذكاوت و هوش زياد و سرعت انتقال او دارد و از جمله اينست كه ابو حنيفه شيطان الطاق را متهم به اعتقاد به رجعت مىكرد و شيطان الطاق ابو حنيفه را متهم به تناسخ مىكرد . ابو حنيفه روزى به او گفت : از كيسهء خود پانصد دينار به من قرض بده و چون من و تو بازگرديم اين مبلغ را به تو پس مىدهم . مؤمن الطاق در جوابش گفت بايد ضامنى معرفى كنى زيرا مىترسم در موقع رجعت به صورت ميمونى برگردى . « 2 » و چون امام صادق از جهان ديده فروبست ، مؤمن الطاق به ابو حنيفه برخورد و ابو حنيفه به او گفت : امام و پيشواى تو درگذشت . مؤمن الطاق در جواب گفت : ولى امام تو « من المنتظرين الى يوم الوقت المعلوم » يعنى از كسانى است كه تا روز قيامت به او مهلت داده شده است و مقصودش شيطان بود ، « 3 » و از اين قبيل حكايات زياد است . [ تأليفات ] و از تأليفات اوست : كتاب الامامة . كتاب المعرفة . كتاب الرد على المعتزلة فى امامة المفضول . كتاب فى امر طلحة و الزبير و عائشة . كتاب افعل لا تفعل . كتاب افعل لم فعلت . كتاب الاحتجاج فى امامة على ( ع ) . كتاب كلامه مع الخوارج . كتاب مجالسة مع ابى حنيفة و المرجئة . « 4 »

--> ( 1 ) - اختلاف ازآن‌جهت است كه متأسفانه كلمات حديث را هم مثل بعضى از كلمات قرآنى به معناى لغوى و ظاهر آن گرفته‌اند در صورتى كه مطابق آنچه در عرف عرب و در زبان آنها معمول است مراد از اين كلمات معناى مجازى آنست و مقصود اين است كه خداوند انسان را به‌طور كامل خلق فرموده است و اين موضوع شبيه به جملهء قرآنى « الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى » است . - م . ( 2 ) - منتهى المقال ، ص 284 ( 3 ) - ملحقات الفهرست ، ص 8 و الكنى و الالقاب ، ج 3 ، ص 398 به نقل از تاريخ بغداد ، خطيب بغدادى . ( 4 ) - تأسيس الشيعة ، ص 358 و فهرست النديم ، ص 250